Το παγκόσμιο ντιμπέιτ γύρω από τη χρήση της κάνναβης (ακόμη και για αμιγώς θεραπευτικούς σκοπούς) συνεχίζει και σήμερα να μαίνεται σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους. Στα κατά (από όσους δηλαδή εμμένουν στην καθολική απαγόρευση και στη δαιμονοποίησή της) συγκαταλέγεται η δυσπιστία απέναντι στην ιαματική δράση ενός φυτού που περιέχει πάνω από 483 δραστικές ουσίες από 18 χημικές οικογένειες (με προεξάρχουσα τη διαβόητη Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (ή Δ9-THC), που απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1964 στο Ισραήλ), με τη θετική δράση της μίας να μην αποκλείει την αρνητική μιας άλλης. Στα κατά συγκαταλέγονται επίσης η υψηλή επικινδυνότητα κατάχρησης, το «εισιτήριο χωρίς επιστροφή» για άλλες ουσίες (καθώς, σύμφωνα με τους ειδικούς, σε ποσοστό 98% οι εθισμένοι στα «βαριά ναρκωτικά» έχουν διατελέσει χρήστες κάνναβης, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι χρήστες κάνναβης καταλήγουν στα βαριά), το υψηλό ρίσκο στο τι και από ποιον θα το πάρεις (στις ΗΠΑ έχουν κατασχεθεί από ναρκέμπορους φορτία «δολοφονικής» κάνναβης με περιεκτικότητα σε ΤΗC μέχρι και 36%!).

Υπάρχουν πολλές βασικές διαφορές μεταξύ κάνναβης indica και κάνναβης sativa. Αυτές περιλαμβάνουν το ύψος, το μήκος, το μέγεθος και τη δομή των φύλλων, το μέγεθος των μπουμπουκιών και την πυκνότητα, το χρόνο ανθοφορίας, την οσμή, το κάπνισμά της και τα αποτελέσματα. Τα φυτά της Ινδικής Κάνναβης τείνουν να είναι πιο θαμνώδη, με μικρά φύλλα μικρού πλάτους, ενώ η Κάνναβη sativa έχει μακρά και λεπτά φύλλα. Οι βολβοί της Κάνναβης indica τείνουν να είναι ευρύς και πυκνοί, ενώ της Κάνναβης sativa είναι πιθανό να είναι μακρύς και το λουλούδι (φούντα) του σε σχήμα λουκάνικου. Η Ινδική κάνναβη έχει υψηλότερη αναλογία Κανναβιδιόλης/Τετραϋδροκανναβινόλης (CBD/THC) σε σχέση με την Κάνναβη sativa. Κάνναβη με σχετικά υψηλότερη CBD έναντι της THC σε αναλογία είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσει άγχος από ό,τι το αντίστροφο. Η CBD ευθύνεται επίσης για την έντονη υπνηλία που προκαλείται, σε σύντομο χρονικό διάστημα, αμέσως μετά την χρήση της. Αυτό το αποτέλεσμα μπορεί να οφείλεται στο ότι η CBD είναι ανταγωνιστικότερη της THC συγκριτικά κατά των υποδοχέων κανναβινοειδών του οργανισμού, σε σχέση με την μερική δράση της THC.

Η Κανναβιδιόλη (CBD) είναι επίσης ένας 5-ΗΤ 1Α υποδοχέας (σεροτονίνης), ο οποίος μπορεί επίσης να συμβάλει σε μία αγχολυτική επίδραση. Αυτό πιθανότατα σημαίνει ότι οι υψηλές συγκεντρώσεις της CBD που βρέθηκαν στην κάνναβη indica, μετριάζουν το αγχογόνο αποτέλεσμα της THC σημαντικά. Το αποτέλεσμα της Κάνναβης sativa είναι γνωστό για την εγκεφαλική ευφορία, ενώ της Κάνναβης Indica είναι γνωστό για τις καταπραϋντικές επιδράσεις της, που κάποιοι προτιμούν, για νυχτερινή περισσότερο, χρήση της ημέρας. Και οι δύο τύποι χρησιμοποιούνται ως ιατρική κάνναβη. Στην Indica, τα φυτά είναι συνήθως μικρότερα και κοντόχοντρα από αυτά της Sativa. Έχουν μεγάλα και βαθιά οδοντωτά φύλλα, καθώς και ένα συμπαγές και πυκνό λουλούδι.

Οι επιπτώσεις στη γνωσιακή λειτουργία, καθώς και οι ποικίλου τύπου ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις που μπορεί να πυροδοτήσει η κάνναβη (χωρίς ασφαλώς να έχει αποδειχθεί αν αυτές προϋπήρχαν και ενεργοποιήθηκαν ή επιδεινώθηκαν με την κάνναβη, δεν είναι ακόμα γνωστό αν αποτελούν συνέπεια ή αν απλώς συμπίπτουν με τη χρήση). «Δεν πρόκειται για αθώο χορταράκι, όπως θέλουν να πιστεύουν πολλοί» υπογραμμίζει o κ. Γιάννης Λιάππας, καθηγητής της Ψυχιατρικής της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (Αιγινήτειο): «Κατατάσσεται στις ψυχεδελικές ή παραισθησιογόνες ουσίες, δηλαδή είναι πρώτος ξάδελφος με το LSD, τα μανιτάρια, τις μεσκαλίνες, τα ψυχεδελικά κτλ. Και, εξ ορισμού, κάτι που μπαίνει στον “σκληρό δίσκο” του εγκεφάλου σου και παραποιεί τα αντιληπτικά δεδομένα σου δεν μπορεί να είναι ποτέ αθώο». Και ενώ κάποιοι μπορεί να διατελέσουν ισόβιοι χρήστες χωρίς να εμφανίσουν το παραμικρό πρόβλημα (εκτός ίσως από τάση για… γέλωτα, υπερκινητικότητα ή ακατάσχετη λογοδιάρροια), σε άλλους είναι δυνατόν να προκληθούν μείζονες ψυχιατρικές διαταραχές. Οπως τονίζει ο κ. Λιάππας: «Η κάνναβη μπορεί να συμβάλει στην εκδήλωση κατάθλιψης ή να υποτροπιάσει καταθλιπτικούς ασθενείς, μπορεί να προκαλέσει διπολική διαταραχή (και πάλι εννοείται όχι σε όλους, αλλά σε υψηλά ποσοστά), κρίσεις πανικού, φλασμπάκ, αλλά και σχιζοφρενικού τύπου αντιδράσεις, όπως καταδεικνύουν πολλές μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία, κυρίως της τελευταίας δεκαετίας». Σε μια μεγάλη έρευνα αναφοράς που πραγματοποιήθηκε στη Σουηδία ήδη από το 1987, ο Σβεν Αντρέασον και η ομάδα του παρακολούθησαν για 15 χρόνια 45.570 άνδρες οι οποίοι είχαν καταταγεί στον σουηδικό στρατό. Η έρευνα έδειξε ότι η δυνατότητα να διαγνωστεί κανείς με σχιζοφρένεια εξαπλασιαζόταν σε εκείνους που είχαν κάνει συχνή χρήση ινδικής κάνναβης (πάνω από 50 φορές) σε σχέση με τους μη χρήστες. «Σημειωτέον ότι οι χρόνιοι χρήστες εμφανίζουν συχνά το λεγόμενο σύνδρομο έλλειψης κινήτρων (amotivational syndrome)» συμπληρώνει ο κ. Λιάππας και εξηγεί: «Χωρίς κανέναν λόγο και χωρίς καμία τεκμηριωμένη νόσο, εμφανίζουν κοινωνική απόσυρση, απώλεια ενδιαφέροντος για οτιδήποτε και αδυναμία συμμετοχής σε οποιαδήποτε δραστηριότητα».

Υπάρχει, όμως, τρόπος να απομονωθούν οι ευεργετικές ιδιότητες της Cannabis indica και να εκδιωχθούν οι επικίνδυνες – στο εργαστήριο. Και εδώ προσανατολίζεται πλέον το ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας διεθνώς, καθώς και στην Ελλάδα. Ο κ. Δημήτρης Παπαχατζής, διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας & Βιοτεχνολογίας του Εθνικού Ινστιτούτου Ερευνών, δηλώνει: «Εμείς εδώ προσπαθούμε να συνθέσουμε νέα κανναβινοειδή ανάλογα, κάνοντας τροποποιήσεις στη χημική δομή του φυσικού προϊόντος. Ετσι έχουμε ήδη παρασκευάσει συνθετικά ανάλογα τα οποία έχουν τις φαρμακολογικές ιδιότητες των κανναβινοειδών (όπως αναλγητικά, διεγερτικά της όρεξης), χωρίς όμως τις ψυχοτρόπες ιδιότητες (που προκαλούν, λόγου χάρη, φαινόμενα εθισμού). Όλα αυτά, βέβαια, πειραματικά ακόμη».

Οι υποστηρικτές της κάνναβης επιμένουν ότι η φαρμακοβιομηχανία (που θέλει να οικειοποιηθεί τα ιαματικά εκχυλίσματα του φυτού) είναι εκείνη που σαμποτάρει την απελευθέρωση της καλλιέργειας και της χρήσης, για να μην μπορεί ο κάθε ασθενής να έχει δωρεάν το δενδρύλλιο στον κήπο του. «Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια σαφής μετακίνηση της φαρμακευτικής θεραπευτικής σε ψυχοδραστικές ουσίες» σχολιάζει ο κ. Γιώργος Αλεβιζόπουλος, καθηγητής της Ψυχιατρικής και της Ψυχοφαρμακολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. «Εκείνο που δεν ξέρουμε, διότι δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά στοιχεία, είναι πώς αυτές επηρεάζουν γενικούς πληθυσμούς και αν το συνολικό όφελος υπερέχει των συνεπειών. Και δικές μας μελέτες, εδώ στην Ελλάδα, δείχνουν, για παράδειγμα, ότι τα πιο βαριά περιστατικά σχιζοφρένειας είχαν ιστορικό κάνναβης πέντε χρόνια πριν». Οπως υπογραμμίζει ο κ. Αλεβιζόπουλος: «Κάτι που πρέπει να ληφθεί επίσης υπ’ όψιν είναι ότι οι ενδείξεις, η χρήση δηλαδή που έχει γίνει μέχρι τώρα, είναι σε πληθυσμούς με τελικές νόσους (καρκίνος, AIDS, σκλήρυνση κατά πλάκας), τα προβλήματα των οποίων εμπεριέχουν ψυχοπαθολογία. Παραδείγματος χάριν, η φαρμακευτική κάνναβη θα χορηγηθεί σε έναν ασθενή με σκλήρυνση κατά πλάκας, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα θα αναπτύξει ψυχικές διαταραχές λόγω της ίδιας της νόσου, που μπορεί να τον καθηλώσει σε αναπηρικό καροτσάκι. Άρα, εκεί δεν έχεις τίποτε να χάσεις, έχεις μόνο τα οφέλη (στη σπαστικότητα)».

Μια απελευθέρωση, όμως, για θεραπευτικούς σκοπούς δεν θα καταστήσει ανεξέλεγκτη την «ψυχαγωγική χρήση»; (ήδη πολλοί αφελείς χρήστες επικαλούνται το ιατρικό επιχείρημα «Γιατί να μην το κάνω, αφού κάνει και καλό στην υγεία;» την ώρα που αγοράζουν «skunk»). Οπως τονίζει ο κ. Αλεβιζόπουλος, «το ερώτημα είναι, αν έχεις μια τέτοια θεραπευτική στο φαρμακείο, θα έχεις ασφάλεια στη χρήση; Διότι δεν ξέρουμε πώς θα γίνει ένας τέτοιος έλεγχος στην Ελλάδα, όπου, ως γνωστόν, έχουμε μια δεδομένη κουλτούρα. Είναι, άλλωστε, τεκμηριωμένο ότι κάθε αύξηση της προσβασιμότητας (οποιασδήποτε) ουσίας αυξάνει τη χρήση. Δείτε τι γίνεται με μια νόμιμη ψυχοδραστική ουσία: το αλκοόλ. Παρ’ ότι υπάρχουν κάποιοι “χαλαροί” περιορισμοί (από τα 17 και άνω κ.ο.κ.), η πραγματικότητα είναι ότι στην Ελλάδα τα παιδιά ξεκινούν να πίνουν από τα δέκα τους χρόνια, ενώ ο αλκοολισμός είναι σήμερα κύριο κοινωνικό πρόβλημα στον δυτικό κόσμο. Η προσβασιμότητα δημιουργεί αγορά. Ενδεικτικό και το παράδειγμα της βοτουλινικής τοξίνης (μπότοξ). Σκεφθείτε ότι ξεκίνησε ως φάρμακο για τη σπαστικότητα».

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στους έφηβους χρήστες (στους οποίους ο εγκέφαλος, π.χ. ο προμετωπιαίος φλοιός, δεν έχει πλήρως αναπτυχθεί) και οι «διανοητικές» παρενέργειες της κάνναβης μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνες. Δεν είναι τυχαίο ότι στις ΗΠΑ εντατικοποιούνται οι προσπάθειες να κλείσουν οι νόμιμες “κλινικές” κάνναβης που βρίσκονται κοντά σε σχολεία και πανεπιστήμια (αν και αμερικανική έρευνα του 2012 έδειξε ότι η απελευθέρωση της φαρμακευτικής μαριχουάνας δεν ενοχοποιείται για τη θεαματική αύξηση των έφηβων χρηστών).

Η Διεθνής Εμπειρία

Το υπ’ αριθμόν ένα σε δημοφιλία παράνομο φυτό, η ινδική κάνναβη – «χασίσι», «μαριχουάνα», «χόρτο», «μαύρο», «φούντα» κ.ο.κ. – δεν διακινείται πια σε ανήλιαγα σοκάκια, έχει εισβάλει στα εργαστήρια του Πανεπιστημίου της Κολούμπια. Δεν «κάνει κεφάλι» (τουλάχιστον όχι μόνο), αλλά καταπραΰνει, θεραπεύει. Παρά τις πολλαπλές αντιρρήσεις (και, κατά πολλούς, την απουσία επαρκών ερευνητικών στοιχείων), υπάρχουν πλέον σαφέστατες ενδείξεις ότι η φαρμακευτική κάνναβη συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στον έλεγχο του πόνου, των μυοσπασμών, της ναυτίας, του εμέτου, του γλαυκώματος, του άσθματος, της ημικρανίας, των συμπτωμάτων του Πάρκινσον και του Αλτσχάιμερ, του καρκίνου του εγκεφάλου, της σκλήρυνσης κατά πλάκας και του συνδρόμου Tourette. Στην ηλιόχαρη επαρχία Μεντοσίνο της Καλιφόρνιας ο «πράσινος πυρετός» (The Green Rush), όπως λέγεται πλέον, συνεχίζει να «σιγοκαίει» την πρώτη αμερικανική Πολιτεία που νομιμοποίησε το 1996 την ιατρική χρήση της θεραπευτικής κάνναβης (πρωτίστως, όπως λένε οι ειδικοί, για να περισώσει την καταρρέουσα οικονομία της). Οι διάσπαρτες κλινικές κάνναβης, με σήμα το πεντάφυλλο και ονόματα όπως «The Natural Way» και «Pain Releaf», μοιάζουν εξωτερικά με εναλλακτικά φαρμακεία. Η διαδικασία είναι απλή. Περνάς πρώτα στη ρεσεψιόν, επιδεικνύεις την ιατρική σου κάρτα (η οποία πιστοποιεί ότι πάσχεις από το συγκεκριμένο νόσημα και χρήζεις του συγκεκριμένου σκευάσματος), συμπληρώνεις κάποιες φόρμες και εν συνεχεία περνάς στον κυρίως χώρο που μπορείς να βρεις όχι μόνο ό,τι σου έχει συνταγογραφηθεί, αλλά ό,τι τραβάει η ψυχή σου. Μέχρι και σοκολατένια μπράουνις με μαριχουάνα.

Σε πρόσφατη έρευνα στην Ισπανία, έκαναν λόγο ακόμη και για συρρίκνωση καρκινικών όγκων. Βέβαια, οι απανταχού ΕΟΦ προχωρούν εξαιρετικά δύσπιστα στην όποια αδειοδότηση. Ανάμεσα στα σκευάσματα με βάση την κάνναβη που έχουν ήδη κυκλοφορήσει είναι το Sativex, το οποίο χορηγείται ως αναλγητικό στους ασθενείς με καρκίνο ή σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας για τη μείωση της σπαστικότητας (ψεκάζεται κάτω από τη γλώσσα για πιο γρήγορη είσοδο στο κυκλοφορικό σύστημα, όπως συμβαίνει με το τσιγάρο μαριχουάνας) και έχει πάρει ήδη έγκριση, μεταξύ άλλων στη Βρετανία, στον Καναδά και στην Ισπανία. Επίσης, τα Marinol και Cesamet (σε μορφή χαπιού) εγκρίθηκαν και στις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της ναυτίας και του εμέτου στη χημειοθεραπεία, αλλά και ως διεγερτικά της όρεξης σε ασθενείς με ΑIDS. Σημειωτέον ότι το 2006 είχε κυκλοφορήσει το Acomplia για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας (περιείχε τη δραστική ουσία ριμοναμπάντη, ένα συνθετικό ανάλογο κανναβινοειδών), το οποίο, παρά την αποτελεσματικότητά του, αποσύρθηκε μάλλον εσπευσμένα από την αγορά (είχε εγκριθεί μόνο στην Ευρώπη) εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

  • 4 Πολιτείες των ΗΠΑ και χώρες όπως η Ολλανδία, ο Καναδάς και η Γερμανία έχουν νομιμοποιήσει την ιατρική κάνναβη.
  • Στην Ιταλία η ιατρική χρήση της κάνναβης έγινε νόμιμη το 2007, ενώ το 2014 με νόμο έγινε νόμιμη και πιο εύκολη η συνταγογράφηση κάνναβης από τους γενικούς ιατρούς. Το κόστος μπορεί να καλύπτεται από την Περιφερειακό Σύστημα Υγείας και για να μειωθούν τα έξοδα εισαγωγών φαρμάκων από κάνναβη το Ιταλικό κράτος αποφάσισε το 2015 την καλλιέργεια ιατρικής κάνναβης από τον στρατό για ένα συγκεκριμένο αριθμό εγγεγραμμένων ασθενών.
  • Η ιατρική χρήση της κάνναβης στην Αυστρία είναι αποποινικοποιημένη από το 2008 και νόμος επιτρέπει μόνο στο κράτος την καλλιέργεια για ιατρικούς και ερευνητικούς σκοπούς.
  • Στην Τσεχία η ιατρική χρήση της κάνναβης νομιμοποιήθηκε το 2013 και πλέον συνταγογραφείται αν και δεν καλύπτεται ασφαλιστικά. Οι ασθενείς μπορούν να εισάγουν μέχρι 30 γραμμάρια το μήνα φαρμακευτικής κάνναβης από την Ολλανδία (Bedrocan).
  • Στην Φιλανδία οι εγγεγραμμένοι ασθενείς μπορούν από το 2010 να αγοράσουν φαρμακευτικά σκευάσματα (Bedrocan, Sativex) από 27 αδειοδοτημένα φαρμακεία.
  • Οι ασθενείς στην Γερμανία από το 2005 προμηθεύονται νόμιμα την κάνναβη της Bedrocan από την Ολλανδία, αλλά μόλις το 2016 με απόφαση του Ομοσπονδιακού Κρατιδίου μπορούν να την καλλιεργούν για προσωπική ιατρική χρήση καθώς το μηνιαίο κόστος των 800-1000 ευρώ με τα προϊόντα της Bedrocan είναι απαγορευτικά για αρκετούς ασθενείς και δεν καλύπτονται από το εθνικό σύστημα υγείας.
  • Στην Ολλανδία δραστηριοποιείται η Bedrocan που παράγει από το 2005 κάνναβη για ιατρική χρήση (6 ποικιλίες, 7.5-18 ευρώ/γραμμάριο) με ειδική άδεια από το κράτος και προμηθεύει 4.000 ασθενείς στην Ολλανδία και άλλους τόσους σε Γερμανία, Φιλανδία, Ιταλία, Νορβηγία, Τσεχία και Καναδά.
  • Το Sativex (κανναβοειδές φάρμακο για την αντιμετώπιση της σπαστικότητας στην Κατά Πλάκας Σκληρυνση) έχει εγκριθεί σε 18 Ευρωπαϊκές χώρες και σε 8 από αυτές (Αγγλία, Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία, Δανία, Σουηδία, Αυστρία, Τσεχία) κυκλοφορεί ήδη νόμιμα.
  • Από το 2013 η Γαλλία έχει κάνει νόμιμη τη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη με συνταγή από γιατρό.
  • Στην Μάλτα από το 2014 σκευάσματα και φαρμακευτικά συμπυκνώματα κάνναβης για ιατρική χρήση θα πωλούνται από τα φαρμακεία, κατόπιν συνταγογράφησης από γιατρό.
  • Η Σλοβενία έχει νομιμοποιήσει την ιατρική χρήση των κανναβινοειδών και των φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη το 2014.
  • Η Ελβετία δεν έχει συγκεκριμένο νόμο για την ιατρική χρήση της κάνναβης αν και από το 2013 επιτρέπεται η εισαγωγή Sativex και Dronabinol.
  • Στις ΗΠΑ, 24 Πολιτείες έχουν νομιμοποιήσει την ιατρική χρήση της κάνναβης, με πρώτη την Καλλιφόρνια (1996).
  • Η Αυστραλία έγινε άλλη μια χώρα που νομιμοποίησε πρόσφατα την ιατρική χρήση της κάνναβης, τη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη, καθώς και την καλλιέργεια και προμήθεια ιατρικής κάνναβης από αδειοδοτημένα καταστήματα και παραγωγούς.

(άλλες λεπτομέρειες στο τέλος του άρθρου)….

Παρά τη φαινομενική απενοχοποίηση της θεραπευτικής (αλλά και της ψυχαγωγικής) μαριχουάνας ανά τον πλανήτη, δεν παύει να επικρατεί ένα νομοθετικό αλαλούμ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ κονταροχτυπιέται με τις Πολιτείες (!), βάζει λουκέτο σε νόμιμες κλινικές, ενώ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την ινδική κάνναβη ως τον Νο 1 δημόσιο κίνδυνο. Στο Κολοράντο (μία από τις 21 Πολιτείες που επιτρέπουν τη χρήση της κάνναβης για θεραπευτικούς σκοπούς και μία εκ των δύο που έχει νομιμοποιήσει την ψυχαγωγική χρήση της), για να χορηγηθεί η ειδική κάρτα σε ανήλικο είναι απαραίτητη η γνωμοδότηση δύο γιατρών (που για ευνόητους λόγους ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρεθούν). Το ίδιο αλαλούμ, που καθιστά τη φαρμακευτική κάνναβη όμηρο της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά, επικρατεί και σε άλλες χώρες. Το 2001 το Εφετείο του Οντάριο έκρινε αντισυνταγματική τη σχετική νομοθεσία του Καναδά και αθώωσε για πρώτη φορά έναν ασθενή που χρησιμοποιούσε την ινδική κάνναβη για την καταπράυνση σοβαρής μορφής επιληψίας (η νέα νομοθεσία που προώθησε τελικά η καναδική κυβέρνηση αποποινικοποίησε τη χρήση της μαριχουάνας για ανθρώπους που πάσχουν από χρόνιες ασθένειες). Επιπλέον, το κοινοβούλιο του πρωτοπόρου Ισραήλ προωθεί αυτή τη στιγμή την πλήρη απελευθέρωση της μαριχουάνας για θεραπευτικούς σκοπούς (σχετική πρόταση νόμου προβλέπει ότι όλοι οι γιατροί, όχι μόνο οι ψυχίατροι και οι ογκολόγοι, θα μπορούν να τη συνταγογραφούν), παρά τις έντονες αντιδράσεις της ιατρικής κοινότητας που φοβάται την αλματώδη αύξηση της συνολικής κατανάλωσης (αφού ο νόμος θα παρέχει και τη δυνατότητα καλλιέργειας δενδρυλλίων σε όσους θα έχουν τη σχετική άδεια). Η Γερμανία, πάλι, έχει να διανύσει πολύ δρόμο ακόμη, αφού ούτε στη νόμιμη μικροποσότητα δεν έχουν ακόμη καταλήξει (στο Βερολίνο μπορείς να κυκλοφορήσεις με 15 γραμμάρια, ενώ στο Μόναχο μόνο με 6!).

Στην Ελλάδα

Άραγε τα ιατρικά και κοινωνικά ήθη στην Ελλάδα θα μπορούσαν ποτέ να επιτρέψουν ένα τόσο ριψοκίνδυνο κοινωνικό «πείραμα»; (Θυμίζουμε, πάντως, ότι ο τέως πρωθυπουργός, Γεώργιος Α. Παπανδρέου, είχε ταχθεί υπέρ της αποποινικοποίησης.) Θα μπορούσε ποτέ κανείς να πηγαίνει στο φαρμακείο της γειτονιάς του και επιδεικνύοντας την ειδική ιατρική κάρτα του να παραλαμβάνει το συγκεκριμένο σκεύασμα ινδικής κάνναβης (σε μορφή χαπιού, τσιγάρου, σε λάδι κ.ο.κ.); «Θεωρώ ότι υπάρχουν σημαντικά οφέλη, εφόσον είναι ελεγμένη και ρυθμισμένη η χορήγηση της αγωγής αυτής» αναφέρει ο κλινικός νευροψυχολόγος στο Ιατρείο Μνήμης – Νευροψυχολογίας της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Λάμπρος Μεσσήνης (έρευνα του οποίου, σε συνεργασία με τον κ. Π. Παπαθανασόπουλο, για τις επιπτώσεις της «κάνναβης του δρόμου» στη μνήμη και άλλες γνωστικές ικανότητες δημοσιεύθηκε το 2006 στην έγκριτη επιθεώρηση «Neurology»). «Δεν υπάρχει όμως, κατά την άποψή μου, η κατάλληλη κουλτούρα στην Ελλάδα. Είναι πολύ νωρίς ακόμη. O Έλληνας δεν μπορεί να αποδεχθεί εύκολα το ενδεχόμενο μιας ναρκωτικής ουσίας, σου λέει “θα γίνω χρήστης”. Δεν θα μπορούσε, λοιπόν, να είναι εύκολη η προσαρμογή όπως σε άλλες χώρες (ΗΠΑ, Ισραήλ), οι οποίες είναι γενικά πολλά χρόνια μπροστά από εμάς σε θέματα που αφορούν τον χειρισμό των ψυχικών θεμάτων και την αποκατάστασή τους. Σκεφθείτε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ούτε ένα κέντρο για αλκοολικούς…. Είναι κοινό μυστικό ότι ασθενείς με χρόνια νοσήματα (όπως καρκινοπαθείς ή σκληρυντικοί) είναι διατεθειμένοι να δοκιμάσουν τα πάντα, και όχι μόνο βέβαια την κάνναβη» τονίζει ο κ. Μεσσήνης. «Όταν ένας άνθρωπος φτάνει σε τέτοια απόγνωση, δεν τον απασχολεί ούτε η παρανομία. Και εφόσον βλέπει οφέλη από τη χρήση (π.χ. ανακουφίζεται από τον πόνο), είναι σχεδόν δεδομένο ότι θα το κάνει». Το επιβεβαιώνει, εξάλλου, και το κύμα των ασθενών (που σαν αξιοθρήνητα τζάνκι) ψάχνουν τη φαρμακευτική «δόση» τους στις αμερικανικές Πολιτείες όπου η μαριχουάνα είναι ακόμη παράνομη.

Το ακανθώδες ζήτημα της φαρμακευτικής κάνναβης έχει ακόμη πολλές πτυχές (και πολλές πίσω πόρτες) ανοιχτές. Όπως θα συνοψίσει ο δρ Μπρόστγουικ της Κλινικής Μayo: «Τα όρια ανάμεσα στη χρήση της μαριχουάνας για θεραπευτικούς σκοπούς και για ψυχαγωγικούς παραμένουν εξαιρετικά ομιχλώδη. Το ίδιο και η έρευνα. Γίνεται πολύς λόγος για το κατά πόσο η χρήση της φαρμακευτική μαριχουάνας θα δώσει στον κόσμο ναρκωτικά για ψυχαγωγία. Οφείλουμε να ξεδιαλύνουμε αυτά τα όρια, ώστε να αποκομίσουμε τα μεγαλύτερα οφέλη από μια ουσία η οποία θα μπορούσε δυνητικά να φέρει επανάσταση στη θεραπευτική».

UPD:

Η ιαματική-ψυχαγωγική επίδραση της κάνναβης (ΕΦΣΥΝ 23/1/17)

Kυκλοφόρησε πριν από δύο εβδομάδες στις ΗΠΑ η πληρέστερη, μέχρι σήμερα, μελέτη για τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία της κατανάλωσης μαριχουάνας ή χασίς.

Μια ογκώδης έκθεση που δημοσιεύτηκε από την Αμερικανική Ακαδημία Επιστημών (National Academie of Sciences), στις σελίδες της οποίας αναλύονται λεπτομερώς και συγκριτικά τα δεδομένα που προέκυψαν από περισσότερα από 10 χιλιάδες ειδικά επιστημονικά άρθρα, τα οποία δημοσιεύτηκαν από το 1999 μέχρι σήμερα!

Επομένως, η συγκεκριμένη έκθεση είναι η πλέον αξιόπιστη ανάλυση που διαθέτουμε για τις ψυχοσωματικές επιπτώσεις από την κατανάλωση μαριχουάνας ή χασίς από τον άνθρωπο.

Αξίζει, λοιπόν, να παρουσιάσουμε τα βασικά συμπεράσματα αυτής της εκτενούς έρευνας αφού μας προσφέρει αρκετά έγκυρη και τεκμηριωμένη απάντηση στο ερώτημα αν όντως η χρήση της κάνναβης για ιατρικούς ή ευφορικούς σκοπούς έχει τις βλαπτικές συνέπειες που προσδιορίζουν οι υφιστάμενοι νόμοι.

Πράγματι, τις τελευταίες δεκαετίες η επιστήμη άρχισε -πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία- να κατανοεί την ακριβή χημική δομή και τη βιολογική δράση των ενεργών συστατικών της κάνναβης (οι λεγόμενες «τετραϋδροκανναβινόλες») και κυρίως να εξηγεί τη θεραπευτική τους επίδραση.

Ομως, ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σχετικά πρόσφατη ανακάλυψη ότι κάθε φυσιολογικός ανθρώπινος εγκέφαλος παράγει καθημερινά ουσίες παρόμοιες με τα ενεργά συστατικά που υπάρχουν στη μαριχουάνα και στο χασίς.

Πράγματι, σύμφωνα με την έκθεση, η ευεργετική και ενίοτε ιαματική δράση της μαριχουάνας ή του χασίς εξηγείται επαρκώς από το γεγονός ότι κάθε φυσιολογικός ανθρώπινος εγκέφαλος παράγει καθημερινά ουσίες παρόμοιες με τα ενεργά συστατικά που υπάρχουν στο φυτό κάνναβη.

Αυτές οι ενδογενείς ρυθμιστικές και ψυχοδραστικές ουσίες ονομάζονται «ενδοκανναβινοειδή» και επιτελούν τις ίδιες ακριβώς λειτουργίες με τα εξωγενή φυτικά κανναβινοειδή που εισβάλλουν στον εγκέφαλό μας όταν καταναλώνουμε μαριχουάνα ή χασίς.

Μάλιστα, όπως διαπίστωσαν, τα φυτικά κανναβινοειδή, και ειδικότερα η Δ-9-τετραϋδροκανναβινόλη ή THC, η οποία θεωρείται ο βασικός υπαίτιος για τις αναλγητικές και ευφορικές λειτουργίες της κάνναβης, επιδρά στα ίδια ακριβώς εγκεφαλικά κέντρα όπου δρουν τα ενδοκανναβινοειδή, και με τον ίδιο ακριβώς βιοχημικό μηχανισμό.

Η βασική διαφορά έχει να κάνει με τα επίπεδα συγκέντρωσης: τα ενδοκανναβινοειδή παράγονται σε πολύ μικρότερες ποσότητες και δρουν πολύ πιο επιλεκτικά απ’ ό,τι τα ενεργά συστατικά της μαριχουάνας και του χασίς.

Μολονότι λοιπόν ο ακριβής βιοχημικός και νευρολογικός μηχανισμός δράσης των ενεργών συστατικών του φυτού κάνναβη άρχισε να αποκαλύπτεται μόνο τα τελευταία χρόνια, οι θεραπευτικές και ευφορικές ιδιότητές του ήταν γνωστές στους απλούς ανθρώπους αλλά και στους απροκατάληπτους γιατρούς κυριολεκτικά από χιλιετίες.

Πώς, ωστόσο, απαντά η συγκεκριμένη έκθεση στο επίμαχο ιατρικό και νομικό ερώτημα: άραγε, η ελεγχόμενη, δηλαδή σχετικά περιορισμένη αλλά σταθερή κατανάλωση μαριχουάνας ή χασίς είναι πάντοτε βλαπτική;

Και δημιουργεί στον χρήστη μια κατάσταση ψυχοσωματικής εξάρτησης, όπως συμβαίνει με τα οπιούχα ναρκωτικά (όπιο, μορφίνη, ηρωίνη);

 

Τα υπέρ και τα κατά

Εδώ και χρόνια, υπάρχει έντονη διένεξη μεταξύ των ειδικών για το αν η ινδική κάνναβη θα έπρεπε να συγκαταλέγεται -από ιατρική και νομική άποψη- στις επωφελείς φαρμακευτικές ουσίες ή αν, αντίθετα, η παρατεταμένη χρήση της ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των χρηστών;

Ενα ιδιαίτερα επίκαιρο -και πολιτικά- ερώτημα, δεδομένου ότι, εδώ και πολλά χρόνια, σε έναν μεγάλο αριθμό Πολιτειών των ΗΠΑ, στον Καναδά αλλά και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες η ιατρική-θεραπευτική χρήση και άρα η ελεύθερη πώληση της μαριχουάνας σε ενηλίκους θεωρείται νόμιμη.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η γειτονική Ιταλία. Μήπως ήρθε η ώρα για τη νομιμοποίησή της και στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με αυτή την πρόσφατη και πληρέστατη έκθεση, η μαριχουάνα είναι ένα αποτελεσματικό αναλγητικό φάρμακο που δρα πολύ αποτελεσματικά, άμεσα και κυρίως χωρίς επιπλοκές σε χρόνιους πόνους από μια σειρά σοβαρών σωματικών παθήσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα διαθέσιμα κλινικά δεδομένα, η απάντηση πρέπει να θεωρείται πλέον τελεσίδικη: η κάνναβη είναι ένα φάρμακο εξίσου αποτελεσματικό αλλά πολύ πιο ασφαλές από τα διάφορα οπιοειδή.

Συνεπώς, η ελεύθερη συνταγογράφησή της πρέπει να θεωρείται όχι απλά νόμιμη αλλά και ιατρικά επιβεβλημένη σε δύο τουλάχιστον κατηγορίες ασθενών: σε σοβαρά πάσχοντες, όπως επιληπτικούς, καρκινοπαθείς, φορείς του ιού HIV σε τελικό στάδιο κ.ά., καθώς και σε εκείνους που υποφέρουν από ψυχοσωματικές παθήσεις, για τις οποίες δεν υπάρχει ακόμη κάποια αποτελεσματική θεραπεία.

Επίσης, σύμφωνα με την έκθεση, υπάρχουν «ασαφείς ενδείξεις» ότι η ιατρική κάνναβη συμβάλλει στη βελτίωση του ύπνου ορισμένων ασθενών.

Ενώ, λοιπόν, όλο και περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν με την απελευθέρωση της καλλιέργειας αλλά και με την ιατρική-ιαματική χρήση της μαριχουάνας, οι περισσότεροι είναι αντίθετοι στο να διατίθεται ελεύθερα στους πάντες, π.χ. να πωλείται νόμιμα σε καφέ ή, γιατί όχι, στα σουπερμάρκετ.

Πώς όμως δικαιολογούν οι τελευταίοι τις αντιρρήσεις τους;

Ενώ δεν έχει καταγραφεί ούτε ένας θάνατος από κατάχρηση ή υπερβολική δόση μαριχουάνας, υποστηρίζουν ότι οι μακροχρόνιοι χρήστες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν πνευμονίες και αναπνευστικά προβλήματα.

Οι γυναίκες που εξακολουθούν να κάνουν συστηματικά χρήση κάνναβης ενδέχεται να γεννήσουν ολιγοβαρή βρέφη.

Υπάρχει, τέλος, αυξημένη πιθανότητα ατυχήματος όταν οδηγούν αυτοκίνητο ή μηχανή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η έκθεση δεν επιβεβαιώνει τις υποψίες ότι οι συστηματικοί καπνιστές διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να εκδηλώσουν ψυχώσεις ή σχιζοφρένεια, ενώ θεωρούνται υπερβολικοί ή ατεκμηρίωτοι οι φόβοι ότι η χρήση κάνναβης επιδεινώνει τις μνημονικές και νοητικές λειτουργίες.

 

H νομοθεσία για τη θεραπευτική κάνναβη στην Ευρώπη

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει ένα ενιαίο πλαίσιο για την κάνναβη, είτε για την ιατρική είτε για την ευφορική χρήση. Περίπου 14 χώρες έχουν αποποινικοποιήσει ή νομιμοποιήσει την κάνναβη κυρίως για ιατρική χρήση. Άλλες δείχνουν ανεκτικότητα κι άλλες έχουν ανακοινώσει σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες για το αμέσως επόμενο διάστημα.

Σύμφωνα με την καταγραφή που έκανε το 2016 το Δίκτυο για την Κοινωνική και Πολιτική Οικολογία Ηλιόσποροι 250 εκατομμύρια πολίτες στην Ευρώπη και 500 εκατομμύρια διεθνώς έχουν νόμιμη πρόσβαση στην ιατρική χρήση της κάνναβης.

Ταυτόχρονα όμως τα φαρμακευτικά σκευάσματα που κυκλοφορούν κοστίζουν πολύ ακριβά (από 8 μέχρι 350 ευρώ το γραμμάριο), όπως και η κάνναβη στα Αμερικάνικα dispensaries (πχ στο Κολοράντο φτάνει τα 20 δολάρια το γραμμάριο).

Η παγκόσμια αγορά ιατρικής κάνναβης αποτιμάται στα 250 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2020.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με την καταγραφή αυτή:

  • Στην Πορτογαλία δεν υπάρχει ακόμα ειδική πρόβλεψη για την ιατρική χρήση, αν και έχουν κατατεθεί σχέδια νόμου στην Βουλή και υπάρχει δημόσιος διάλογος πάνω στο θέμα.
  • Στην Ισπανία οι ασθενείς μπορούν να καλλιεργούν το φάρμακο τους ή να συμμετέχουν σε ιατρικές λέσχες κάνναβης τις οποίες έχουν ή συμμετέχουν ιατροί. Ο ιατρικός κόσμος μπορεί να συνταγογραφεί κάνναβη, ιδιαίτερα στην Καταλονία όπου από το 2001 έχει αποποινικοποιήσει την ιατρική χρήση της κάνναβης, ενώ από το 2005 η χώρα έχει αναπτύξει κρατικό πρόγραμμα χορήγησης του εισπνεόμενου φαρμάκου από κάνναβη Sativex.
  • Στην Ιταλία η ιατρική χρήση της κάνναβης έγινε νόμιμη το 2007, ενώ το 2014 έγινε νόμιμη και πιο εύκολη η συνταγογράφηση κάνναβης από τους γενικούς ιατρούς. Το κόστος μπορεί να καλύπτεται από την Περιφερειακό Σύστημα Υγείας και για να μειωθούν τα έξοδα εισαγωγών φαρμάκων από κάνναβη το Ιταλικό κράτος αποφάσισε το 2015 την καλλιέργεια ιατρικής κάνναβης από τον στρατό για ένα συγκεκριμένο αριθμό εγγεγραμμένων ασθενών.
  • Στην Αυστρία η ιατρική χρήση της κάνναβης είναι θεωρητικά αποποινικοποιημένη από το 2008 και νόμος επιτρέπει μόνο στο κράτος την καλλιέργεια για ιατρικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Η πώληση του φυτού για ιατρική χρήση δεν επιτρέπεται, αλλά πωλούνται νόμιμα συνθετικά σκευάσματα κάνναβης όπως το Dronabinol (με THC) και το Sativex (με THC και CBD) τα οποία συνταγογραφούνται. Το κόστος για τους ασθενείς ξεπερνάει τα 1000 ευρώ τον μήνα με αυτά τα σκευάσματα, ενώ δεν καλύπτονται πάντα από τις ασφαλιστικές. Η αυτοκαλλιέργεια για ιατρική χρήση δεν επιτρέπεται, αν και ασθενείς έχουν αθωωθεί στα δικαστήρια για περιπτώσεις καλλιέργειας. Με τον νόμο του 2016 δημιουργήθηκε ένα νομικό παράθυρο για την πώληση κάνναβης από φαρμακεία.
  • Στο Βέλγιο σύμφωνα με Υπουργική Απόφαση του 2005, η κατοχή 3 γραμμαρίων κάνναβης είναι αποποινικοποιημένη για όλους τους ενήλικες, όπως και η καλλιέργεια ενός φυτού. Η ρύθμιση βέβαια αφορά κατά βάση τους χρήστες της ευφορικής κάνναβης.
  • Στην Τσεχία η ιατρική χρήση της κάνναβης νομιμοποιήθηκε το 2013 και πλέον συνταγογραφείται αν και δεν καλύπτεται ασφαλιστικά. Οι ασθενείς μπορούν να εισάγουν μέχρι 30 γραμμάρια το μήνα φαρμακευτικής κάνναβης από την Ολλανδία (Bedrocan). Η κατοχή μέχρι 5 γραμμαρίων κάνναβης έχει αποποινικοποιηθεί για όλους τους ενήλικες, όπως και η καλλιέργεια μέχρι 5 φυτών με νόμο από το 2010, ενώ υπάρχει ένα ανεκτικό πλαίσιο ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η Τσεχία θέλει να αποκτήσει ηγετικό ρόλο σε ότι αφορά την ιατρική έρευνα για την κάνναβη στην Ευρώπη και φιλοξενεί πλέον ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά συνέδρια για την ιατρική χρήση της κάνναβης.
  • Στην Φιλανδία οι εγγεγραμμένοι ασθενείς μπορούν από το 2010 να αγοράσουν φαρμακευτικά σκευάσματα (Bedrocan, Sativex) από 27 αδειοδοτημένα φαρμακεία.
  • Στην Νορβηγία κυκλοφορεί νόμιμα στα φαρμακεία και συνταγογραφείται η κάνναβη της Bedrocan και το σκεύασμα Bediol.
  • Στην Δανία επιτρέπεται η συνταγογράφηση και εισαγωγή φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη με ειδική άδεια για τους ασθενείς από το 2002.
  • Στην Γερμανία οι ασθενείς από το 2005 προμηθεύονται νόμιμα την κάνναβη της Bedrocan από την Ολλανδία, αλλά μόλις το 2016 με απόφαση του Ομοσπονδιακού Κρατιδίου μπορούν να την καλλιεργούν για προσωπική ιατρική χρήση καθώς το μηνιαίο κόστος των 800-1000 ευρώ με τα προϊόντα της Bedrocan είναι απαγορευτικά για αρκετούς ασθενείς και δεν καλύπτονται από το εθνικό σύστημα υγείας. Υπάρχει έντονη συζήτηση επίσης τελευταία για την ίδρυση κρατικού φορέα που θα ρυθμίσει νόμιμα την ιατρική χρήση (καλλιέργεια και διάθεση) της κάνναβης στην Γερμανία.
  • Στην Ολλανδία δραστηριοποιείται η Bedrocan που παράγει από το 2005 κάνναβη για ιατρική χρήση (6 ποικιλίες, 7.5-18 ευρώ/γραμμάριο) με ειδική άδεια από το κράτος και προμηθεύει 4.000 ασθενείς στην Ολλανδία και άλλους τόσους σε Γερμανία, Φιλανδία, Ιταλία, Νορβηγία, Τσεχία και Καναδά. Η ιατρική χρήση της κάνναβης είναι νόμιμη και από το 2003 συνταγογραφείται από τους γιατρούς αν και δεν καλύπτεται από το ασφαλιστικό σύστημα. Η καλλιέργεια για προσωπική χρήση (μέχρι 5 φυτά) είναι αποποινικοποιημένη, αλλά η πιο μαζική καλλιέργεια (για την κάλυψη των αναγκών των coffeeshop) δεν είναι νόμιμη.
  • Στην Αγγλία η ιατρική χρήση της κάνναβης δεν έχει νομιμοποιηθεί, αλλά κυκλοφορεί νόμιμα ένα συνθετικό σκεύασμα κάνναβης που παράγεται εκεί. Το Sativex έχει εγκριθεί σε 18 Ευρωπαϊκές χώρες και σε 8 από αυτές (Αγγλία, Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία, Δανία, Σουηδία, Αυστρία, Τσεχία) κυκλοφορεί ήδη νόμιμα. Αν και το εθνικό σύστημα υγείας της Αγγλίας καλύπτει το Sativex για σκλήρυνση κατά πλάκας, παρόλα αυτά οι γιατροί δεν το συνταγογραφούν ευρέως, κυρίως λόγω του κόστους του που υπολογίζεται γύρω στις 5.600 λίρες Αγγλίας η ετήσια θεραπεία ανά ασθενή. Η εταιρία που το παράγει καλλιεργεί 2 θερμοκήπια με ετήσια παραγωγή 20.000 κιλά κάνναβης και εξυπηρετεί 10-15.000 ασθενείς. Το τελικό προϊόν βγαίνει στην αγορά με μια τιμή που κυμαίνεται από 600 έως 900 ευρώ τα 30ml (3 γραμμάρια) που είναι η ενδεδειγμένη δόση για 1 μήνα. Το παράδοξο με τη νομοθεσία στην Αγγλία είναι ότι το Sativex που είναι φαρμακευτικό παράγωγο της κάνναβης είναι νόμιμο, αλλά το ίδιο το φυτό δεν είναι.
  • Η Γαλλία από το 2013 έχει κάνει νόμιμη τη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη με συνταγή από γιατρό.
  • Στην Μάλτα από το 2014 σκευάσματα και φαρμακευτικά συμπυκνώματα κάνναβης για ιατρική χρήση θα πωλούνται από τα φαρμακεία, κατόπιν συνταγογράφησης από γιατρό.
  • Η Κροατία έχει από το 2015 νομιμοποιήσει τη χρήση φαρμάκων από κάνναβη για ασθενείς με καρκίνο, σκλήρυνση κατά πλάκας και AIDS.
  • Η Σλοβενία έχει νομιμοποιήσει την ιατρική χρήση των κανναβινοειδών και των φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη το 2014.
  • Η Ρουμανία και η ΠΓΔΜ έχουν νομοθετήσει πρόσφατα για τη νομιμοποίηση φαρμακευτικών σκευασμάτων από κάνναβη ή την ιατρική χρήση των κανναβινοειδών, αν και το ίδιο το φυτό παραμένει παράνομο και η χρήση του ποινικοποιημένη.
  • Στην Εσθονία η κατοχή μέχρι 7.5 γραμμαρίων κάνναβης θεωρείται ότι προορίζεται για προσωπική χρήση, έχει αποποινικοποιηθεί και επιβάλλεται μόνο χρηματικό πρόστιμο. Η σχετική ρύθμιση βέβαια αφορά πρωτίστως την ευφορική κάνναβη.
  • Η Ελβετία δεν έχει συγκεκριμένο νόμο για την ιατρική χρήση της κάνναβης αν και από το 2013 επιτρέπεται η εισαγωγή Sativex και Dronabinol.

Ημερίδα του Στ. Κούλογλου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την κλωστική και ιατρική κάνναβη (2016)

Μέρος 2ον: «ιατρική κάνναβη»

Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com

Pin It on Pinterest

Share This